इयत्ता आठवी मराठी पाठ १८: जलदिंडी स्वाध्याय प्रश्नोत्तरे

इयत्ता आठवीच्या मराठी विषयातील पाठ १८ "जलदिंडी" हा पाठ नदीच्या प्रदूषणाचे कारण, साफसफाईचे महत्त्व आणि पर्यावरण संरक्षणाचे वर्णन करतो. या स्वाध्यायात प्रश्नोत्तरे, कृती, आणि जलदिंडीच्या अनुभवाचे विश्लेषण यांचा समावेश आहे. (Iyatta 8vi Marathi Jaldindi Swadhyay)

प्रश्न १: खालील परिणाम कोणत्या घटना वा कृतींचे आहेत ते सांगा

परिणाम	घटना/कृती
लेखकाच्या मुलाचा चेहरा करारी दिसू लागला.	लेखकांनी मुलाला भिन्नट म्हटले.
नदीचं सौंदर्य आणि पाण्याचं पावित्र्य काळवंडलं होतं.	पाण्यावर सर्व प्रकारची घाण पसरली होती आणि ती घाण कुजून पाण्यावर एक प्रकारची काळी साय पसरली होती.
इतर लोक आपली घृणा विसरले.	डोळ्यांसमोरची जलपर्णी आणि तरंगता कचरा सगळ्यांनी बाहेर काढला.

प्रश्न २: खालील आकृती पूर्ण करा

पाण्यातील प्रदूषित घटक

1. प्लास्टिक पिशव्या
2. वाढलेली जलपर्णी
3. काळे पडलेले खडक
4. दलदल झालेली काठावरील माती

प्रश्न ३: लेखकाच्या मते भूतकाळात केलेली चूक कशी सुधारायला हवी होती या संबंधीच्या घटनाक्रमाचा ओघतक्ता बनवा

1. नदीकाठचा विशिष्ट रुंदीचा पट्टा वनराईसाठी राखणे.
2. सांडपाणी शुद्ध होऊन मिळालेले पाणी झाडाझुडपांना देणे.
3. ते पाणी झाडांसाठी खतपाणी होते, त्यामुळे झाडे फोफावतात.
4. नदीपात्रातून येत शहरात शुद्ध हवा पसरणे.

प्रश्न ४: पालखीसोहळा या शब्दातील अक्षरांपासून पालखी व सोहळा हे शब्द सोडून चार अर्थपूर्ण शब्द तयार करा

1. पाल
2. लळा
3. खिळा
4. सोळा

प्रश्न ५: स्वमत लिहा

अ) नदीचे पाणी प्रदूषित होण्यास कारणीभूत असलेल्या मानवी कृती लिहा

पाऊस अतिप्रमाणात पडल्यास जमिनीवरील घाण, कचरा आणि टाकाऊ पदार्थ पाण्यात मिसळून नदी प्रदूषित होते. शेतीसाठी रासायनिक खतांचा अतिवापर केल्याने अतिरिक्त खते पावसाबरोबर नदीत वाहून जातात. प्लास्टिक कचरा, सांडपाणी आणि मलमुत्र नदीत सोडल्याने प्रदूषण वाढते. गणपती उत्सव, गावातील यात्रा आणि जत्रांमुळेही मोठ्या प्रमाणात कचरा नदीत टाकला जातो, ज्यामुळे पाणी प्रदूषित होते.

आ) पोहायला येत असूनही लेखकाच्या मुलाला पाण्यात पडण्याची भीती वाटली, याचे तुम्हांला समजलेले कारण स्पष्ट करा

लेखकांनी आपल्या मुलाला नौकानयन शिकवण्यासाठी नदीवर नेले. नौकेचा वेग वाढल्याने ती हेलकावे खाऊ लागली, ज्यामुळे मुलाला पलटी होण्याची भीती वाटली. तरीही, खरी भीती पाण्याच्या घाणीमुळे होती. नदीत कचरा, सांडपाणी आणि मलमुत्रामुळे पाणी अत्यंत प्रदूषित झाले होते. मुलगा उत्तम पोहणारा असूनही, त्याला या घाणेरड्या पाण्याचा स्पर्श आणि त्यात पोहण्याची किळस वाटली, म्हणून त्याला पाण्यात पडण्याची भीती वाटली.

इ) ‘जलदिंडी’मध्ये सहभागी झाल्यास तुम्ही कोणती कामे आवडीने कराल ते लिहा

जलदिंडीत सहभागी झाल्यास मी नदीच्या साफसफाईचे काम आवडीने करेन, कारण मला स्वच्छता राखायला आवडते. मी उत्तम पोहणारा असल्याने, कोणी बुडत असल्यास त्याला वाचवण्याचे काम करेन. तसेच, गोळा केलेल्या कचऱ्याचे वर्गीकरण करून त्याची योग्य विल्हेवाट लावण्यात मदत करेन. या कामांद्वारे नदी स्वच्छ ठेवण्यास हातभार लावेन.

ई) ‘स्वत:चे हात वापर की कचरा काढायला’ लेखकाच्या आईच्या या उपदेशातून तुम्ही काय शिकाल? सोदाहरण लिहा

लेखकाच्या आईच्या उपदेशातून मी शिकलो की, दुसऱ्यांना सांगण्यापेक्षा स्वत: कृती करणे अधिक प्रभावी असते. उदाहरणार्थ, आमच्या शाळेत वर्गात कचरा पडलेला असल्यास पाटिल सर स्वत: तो उचलायला सुरुवात करतात. त्यामुळे सर्व विद्यार्थी लगेच कचरा उचलण्यास पुढे येतात. यावरून कळते की, कृतीचा प्रभाव बोलण्यापेक्षा जास्त असतो. स्वत: कचरा काढण्याचे काम केल्याने इतरांनाही प्रेरणा मिळते.

खेळूया शब्दांशी

अ) खालील वाक्यांतील काळ ओळखा

1. जलपर्णी काढण्याचे काम सुरू होईल. - भविष्यकाळ
2. मदतीचा हात लगेच पुढे आला. - भूतकाळ
3. त्यांनी मुलाला नौका शिकवण्याचे ठरवले होते. - भूतकाळ
4. पंढरपूरला लोक चालत जातात. - वर्तमानकाळ

आ) खालील वाक्यांचा प्रकार ओळखा

1. पण तसा प्रयत्न यशस्वी होईल का? - प्रश्नार्थी
2. पण एवढं मोठं कार्य! - उद्गारार्थी
3. त्यांना थकवा जाणवत नव्हता. - विधानार्थी
4. कचरा काढायला स्वत:चेच हात वापर. - आज्ञार्थी

इ) खालील सामासिक शब्दांचा विग्रह करा

1. भाजीपाला - भाजी, पाला वगैरे
2. सुखदु:ख - सुख आणि दु:ख
3. स्त्रीपुरुष - स्त्री आणि पुरुष
4. केरकचरा - केर, कचरा वगैरे

ई) खालील सामासिक शब्दांचा विग्रह करा

1. नीरस - ज्यात रस उरला नाही तो
2. दशमुख - दहा मुखे आहेत असा तो
3. निर्बल - निघून गेले आहे बळ ज्यातून तो
4. मूषकवाहन - मूषक ज्याचे वाहन आहे असा तो

उ) खालील सामासिक शब्दांचा विग्रह करून समासाचे नाव लिहा

सामासिक शब्द	विग्रह	समासाचे नाव
चहापाणी	चहा, पाणी वगैरे	द्वंद्व
क्षणोक्षणी	प्रत्येक क्षणाला	अव्ययीभाव
त्रिभुवन	तीन भुवनांचा समूह	तत्पुरुष
गजानन	ज्याचे आनन गजासारखे आहे असा तो	बहुव्रीही

FAQ आणि शेअरिंग

मुलांनो, हा स्वाध्याय तुमच्या मित्रांसोबत शेअर करा.

हा स्वाध्याय WhatsApp, Facebook, किंवा ईमेलद्वारे शेअर करा. आवडल्यास खाली कमेंट करा! (Share Iyatta 8vi Marathi Jaldindi Swadhyay)

स्वाध्यायाची माहिती आवडल्यास कमेंट करा.

आपल्या अभिप्रायाने आम्हाला प्रोत्साहन मिळेल. खालील कमेंट विभागात आपले विचार लिहा!

इयत्ता आठवी मराठी पाठ १८: जलदिंडी स्वाध्याय प्रश्नोत्तरे

इयत्ता आठवी मराठी पाठ १८: जलदिंडी यामध्ये नदीचे प्रदूषण, साफसफाई आणि पर्यावरण संरक्षण यांचे वर्णन आहे. Vidyarthyansathi upyukt Marathi abhyas sahitya ani prernadayi katha. (Iyatta 8vi Marathi Jaldindi)

कीवर्ड्स: इयत्ता आठवी मराठी स्वाध्याय, जलदिंडी, स्वाध्याय प्रश्नोत्तरे, Iyatta 8vi Marathi, Jaldindi, pradooshan, Marathi abhyas, 8vi swadhyay

संबंधित स्वाध्याय: इयत्ता आठवीच्या इतर मराठी पाठांचे स्वाध्याय शोधण्यासाठी:

FAQ: इयत्ता आठवी मराठी पाठ १८ जलदिंडी स्वाध्याय प्रश्नोत्तरे

१. जलदिंडी स्वाध्याय कोणत्या विषयाचा आहे?

हा स्वाध्याय इयत्ता आठवीच्या मराठी विषयाचा आहे, ज्यामध्ये नदीच्या प्रदूषणाचे कारण, साफसफाई आणि पर्यावरण संरक्षण यांचे वर्णन आहे.

२. नदीचे पाणी प्रदूषित होण्याची प्रमुख कारणे कोणती?

रासायनिक खते, प्लास्टिक कचरा, सांडपाणी, आणि उत्सवांमुळे नदीचे पाणी प्रदूषित होते.

३. जलदिंडीतून कोणता संदेश मिळतो?

नदी साफ ठेवण्यासाठी स्वत:च्या हातांनी कचरा काढणे आणि पर्यावरण संरक्षणासाठी सामूहिक प्रयत्न करणे आवश्यक आहे.

४. लेखकाच्या मुलाला प्रदूषित पाण्यात पडण्याची भीती का वाटली?

नदीचे पाणी कचरा, सांडपाणी आणि मलमुत्रामुळे अत्यंत घाण झाले होते, ज्यामुळे मुलाला त्यात पोहण्याची किळस वाटली.